Nieuwe serie: drogredeneringen spotten

Goed kunnen argumenteren is handig, ook op je werk. Soms voel je intuïtief aan dat een redenering niet klopt, maar weet je niet precies waarom. Het goede nieuws: je kunt het leren. Er zijn tientallen verkeerde redeneringen: van een eenvoudige ‘cirkelredenering’ tot een complexe ‘stroman’. Vandaag de eerste in een nieuwe serie over drogredeneringen.

Als we vandaag niets doen….

Je bent in gesprek met een collega, laten we hem Hans noemen, over de toekomst van jullie werk als beleidsadviseur. Hans schampert over jullie gebrekkige digitale vaardigheden en is ervan overtuigd dat jullie flink bijgeschoold moeten worden in het omgaan met big data. ‘Als we vandaag niets doen,’ zegt hij, ‘is over tien jaar het beroep van beleidsadviseur uitgestorven.’

Hans is niet van de straat, hij baseert zijn kennis op een rapport van een denktank, DenkWerk, die berekende dat ongeveer de helft van werkend Nederland zijn digitale vaardigheden moet verbeteren om over tien jaar nog hetzelfde beroep te kunnen doen. Had hij in NRC Handelsblad gelezen, vorige week.

Je voelt wel aan dat hij te kort door de bocht redeneert, maar je kunt er de vinger niet op leggen. Hij klinkt zo overtuigend.

En inderdaad, hij gebruikt een drogredenering, een redenering die plausibel lijkt, maar het niet is. In dit geval een hellend-vlakredenering. Je kunt tegen hem zeggen: ‘Hans, je overdrijft. Voordat het beroep is uitgestorven, zijn er nog tal van tussenstapjes te maken en zijn er genoeg mogelijkheden om bij te sturen.’

Een hellend-vlakredenering is retorisch meestal sterk, maar argumentatief zwak. Je komt haar tegen in debatten over euthanasie (‘als we euthanasie toestaan is straks geen bejaarde meer veilig’) of bij het verhogen of verlagen van de maximumsnelheid (‘als we hier nog maar 60 mogen rijden, kruipen we straks over de snelweg’).

--- 

Door Suzanne Weusten, psycholoog en oprichter van De Denkacademie.

Wil je ook leren hoe je argumentatiefouten kunt herkennen? En hoe je psychologische valkuilen kunt voorkomen? Kom naar onze training Helder denken en maak kennis met handig denkgereedschap. Nooit meer de weg kwijt in je brein.