Magisch denkende voetballers

Johan Cruijff spuugde voor een wedstrijd altijd zijn kauwgom op de helft van de tegenstander. Toen hij het een keertje vergat - tijdens de Europa Cup I-finale in 1969 tegen AC Milan - verloor Ajax met 4-1.

Voormalig profvoetballer Laurent Blanc kon er ook wat van. Tijdens het WK in 1998 kuste hij voor elke wedstrijd het kale hoofd van doelman Fabien Barthez. Frankrijk won dat jaar de wereldbeker.

De keeper van de Rode Duivels, Thibaut Courtois, werkt voor de wedstrijd een hele serie handelingen af: eerst trekt hij zijn linkersok aan, dan de rechter, en in dezelfde volgorde de schoenen en de handschoenen. Eenmaal op het veld schopt hij eerst tegen de linkerpaal, en dan tegen de rechter. België heeft in dit WK tot nog toe steeds gewonnen.

En zo kan ik nog wel even doorgaan: er zijn voetballers die voor de wedstrijd in hun broek plassen of de onderbroek binnenstebuiten dragen; sommigen kijken voor de wedstrijd steeds dezelfde film of parkeren hun auto op dezelfde plek. En ook buiten de voetbalwereld houden sporters er de vreemdste rituelen op na. Zo moet Rafael Nadal steeds slokjes water nemen uit twee flesjes die hij voor de tennismatch naast zijn stoel heeft gezet.

Of ze nou voetballer zijn of tennisser, ze proberen allemaal de wedstrijd te sturen. Want ook al ben je supergoed en doe je enorm je best, het precieze verloop van een wedstrijd heb je niet in de hand. Een ritueel geeft je de illusie dat je controle hebt. De illusie, want zeg nou zelf, wie denkt dat hij met zijn gedachten, woorden of handelingen een gebeurtenis kan oproepen, is irrationeel. Magisch denken noemen we dit bijgeloof, dat in zijn extreme vorm een dwangstoornis is.

Magisch denken is een kinderlijke manier van denken. Tot ongeveer een jaar of zes, zeven, denken kinderen dat ze met hun gedachten de werkelijkheid kunnen beïnvloeden; het is ook de leeftijd waarop ze net wel of net niet meer in Sinterklaas geloven.

De rituelen van de profvoetballers zijn weliswaar naïef, maar ook begrijpelijk en bovendien onschuldig. Ze doen er niemand kwaad mee. Maar uiteindelijk kan magisch denken gevaarlijk zijn, omdat we onszelf een grotere rol in de loop der gebeurtenissen geven dan we in werkelijkheid hebben.

En die verloren wedstrijd van Cruijff dan, wil je nu zeker weten, toen hij was vergeten de kauwgom uit te spugen? Nou? Gewoon toeval.

---

Wil je meer denkfouten op het spoor komen? Ook van jezelf? Leren hoe je ze kunt vermijden? 

Kom naar onze zomerschool en maak kennis met handig denkgereedschap. Nooit meer de weg kwijt in je brein.