Drogredeneringen spotten: het rookgordijn

Goed kunnen argumenteren is handig, ook op je werk. Soms voel je intuïtief aan dat een redenering niet klopt, maar weet je niet precies waarom. Het goede nieuws: je kunt het leren. Suzanne Weusten vertelt aan de hand van een antwoord van Thierry Baudet over de 'red herring', ook wel ‘rookgordijn’ genoemd.

Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet was op maandag 2 september 2019 te gast bij Dit was de dag op NPO radio 1. De retorisch begaafde politicus sprak zelfverzekerd, in zinnen als: ‘Wie de feiten bekijkt, komt tot de conclusie dat’…,’ of: ‘Het is absoluut zo dat… .’

Terwijl presentator Thijs van den Brink de politicus vanuit Hilversum het vuur aan de schenen legde, antwoordde Baudet vanuit Zaandam, waar hij die avond de partij zou toespreken. Na wat inleidende vragen over de zomerperikelen van Forum voor Democratie, vroeg de presentator of Baudet dat schadelijke woord ‘boreaal’ nog ging gebruiken.

Boreaal heeft geen schadelijke betekenis, vond Thierry Baudet. Letterlijk zei hij: ‘Er zijn een paar mensen die dat claimen. Ik laat mij geen mooie woorden ontnemen omdat er een paar linkse gefrustreerde journalisten zijn die in alles waar ze het niet mee eens zijn een verwijzing naar de jaren dertig zien. Dat is gewoon flauwekul en ik ga er ook niet in mee. Daarnaast, en dat is absoluut zo, zijn er in Forum voor Democratie allerlei richtingen geweest, ik zal niet zeggen dat alle 37 volksvertegenwoordigers van FvD het een op een helemaal in alles met mij eens zijn, maar er is geen strijd.’

Huh? We hadden het toch over boreaal? Door de aandacht opeens te verleggen naar gefrustreerde linkse journalisten en daarna naar de meningen van de FvD-leden., ontweek hij handig verdere vragen over de term ‘boreaal’. Let goed op de cruciale woorden: ‘Daarnaast, en dat is absoluut zo’. Dit is een afleidingsmanoeuvre, een drogreden, die in de retorica rookgordijn wordt genoemd ofwel ‘red herring’. Die uitdrukking komt uit de praktijk van de jacht: jachthonden werden op een dwaalspoor gebracht door gerookte haringen op hun pad te leggen.

Andere drogredeneringen leren spotten?

Drogredeneringen spotten
Drogredeneringen spotten: De stroman
Drogredeneringen spotten: Cognitieve dissonantiereductie en overmoed
- Drogredeneringen spotten: Ad hominem

 

De schrijver van dit artikel is Suzanne Weusten, psycholoog en oprichter van de Denkacademie.

Wil je ook leren hoe je denk- en argumentatiefouten kunt herkennen? En hoe je psychologische valkuilen kunt voorkomen? Kijk eens bij onze trainingen en maak kennis met ons denkgereedschap.