De gevaren van snel oordelen

Denkfouten zijn er in alle soorten en maten. Ze ontstaan door onze cognitieve vooringenomenheid, doordat we te snel een oordeel vellen of selectief waarnemen. Maar we kunnen ook denkfouten maken doordat we verkeerd argumenteren; onze argumenten zijn dan geen goede onderbouwing van onze opvatting: drogredeneringen noemen we dat.

Omdat we niet de tijd hebben om eindeloos na te denken, nemen we vaak onze toevlucht tot een snellere manier van oordelen: op onze eerste indruk, op ons gevoel of op eerdere ervaringen. En dan gaat er wel eens wat mis.

Je herinnert je misschien nog wel dat rapper Typhoon werd aangehouden in Zwolle. Zo’n donkere man in een dikke auto, die is vast crimineel, dachten de agenten, die gelukkig snel in de gaten hadden dat ze zich hadden vergist. Het is een psychologisch mechanisme dat bekendstaat als het representativiteitsvooroordeel: we denken dat mensen eruitzien als hun stereotype. Maar dat hoeft natuurlijk niet zo te zijn.

Zo’n snel oordeel vel je bijvoorbeeld ook bij de eerste indruk van een nieuwe dokter. Goh, wat een aardige man, denk je dan. Maar dat hij aardig is, wil niet zeggen dat hij ook een goede dokter is. Een sympathieke sollicitant voor de functie van teamleider is ook niet per se een goede manager.

Meer weten?

In de training Helder Denken leer je de basisprincipes van het brein, zodat je begrijpt waarom mensen denkfouten maken. We behandelen de meest voorkomende psychologische mechanismes die tot denkfouten leiden, zoals de confirmation bias, het beschikbaarheidseffect en het halo-effect. Bovendien maak je kennis met een handig instrument, de Argumentenladder, die je helpt om een goede redenering op te zetten en waarmee je argumentatiefouten kunt opsporen én voorkomen.