De blinde vlek van Donald Trump

Mark Rutte kreeg dit weekend ongevraagd advies. Zijn bezoek op maandag aan Donald Trump was voor verschillende media aanleiding om buitenlandexperts, politici en gedragsdeskundigen te vragen hoe onze minister president zich moet gedragen en welke onderwerpen hij moet aansnijden.

De adviezen varieerden van: ‘Gedraag je niet als een schoothondje’, tot ‘Buig nederig’ en ‘Ga moeilijke thema’s niet uit de weg.’ Sommige experts waren wat terughoudender in hun advies. Het gaat om de symboliek, niet om de inhoud. Rutte moet vooral zijn verwachtingen temperen. ‘Het is nuttig als Trump Rutte herkent als ze elkaar tegenkomen,’ zei Bram van Ojik van Groen Links tegen nu.nl

Trump is een onvoorspelbare en wispelturige president, daarover zijn de experts het eens. Het schijnt dat hij zich zelfs bij belangrijke beslissingen, zoals die over de internationale handelsoorlog, niet laat overtuigen door zijn eigen adviseurs. En dat hij zich vooral laat leiden door de persoon die hij het laatste heeft gesproken. Trump gelooft in zijn eigen gelijk, zoals we al meteen na zijn aantreden in 2017 zagen, toen hij beweerde dat slechts honderd mensen last hadden van het inreisverbod dat hij instelde voor immigranten uit zeven islamitische landen. In werkelijkheid leden tienduizenden mensen onder de immigratieban. Ook was volgens Trump het aantal moorden in de VS in zevenenveertig jaar niet zo hoog geweest, terwijl het aantal moorden juist is gedaald. En zo kunnen we nog wel even doorgaan.

Donald Trump heeft in hoge mate last van cognitieve vooringenomenheid, van de confirmation bias – de bevestigingsfout. Hij ziet wat hij wil zien en hij zoekt naar bewijs voor zijn eigen gelijk, en als dat er niet is dan zorgt hij wel dat het er komt: de beruchte alternative facts. Bovendien is Trump kampioen in drogredeneringen. Hij deinst er niet voor terug om op de man te spelen: hij schoffeerde de Canadese premier door te roepen dat er voor Justin Trudeau ‘een speciale plek in de hel’ was, en de Britse premier Theresa May noemde hij ‘zwak’ en behept met een ‘schooljuffentoontje’.

Eén ding is zeker. Of het nu over de dreigende handelsoorlog gaat, over de MH17 of het Amerikaanse immigratiebeleid; Trump zal zich halsstarrig opstellen. Want de grootste denkfout van de president is dat hij blind is voor zijn eigen falen, voor de bias blind spot, zoals psychologen dit noemen. Een oermenselijke eigenschap, dat wel, alleen erg gevaarlijk voor de machtigste man van de wereld.

--- 

Wil je meer denkfouten op het spoor komen? Ook van jezelf? Leren hoe je ze kunt vermijden? 

Kom naar onze zomerschool en maak kennis met handig denkgereedschap. Nooit meer de weg kwijt in je brein.